↓ Rys. 1. Fragment projektu rewaloryzacji przeciwskarpy Reduty I. Na rysunku kaponiera rewersowa reduty (w rozwinięciu). Rys. J.Stiller, 2002 r.
ZDJĘCIE Z DNIA 09.04.2005
AUTOR LUKSIK
Prezentowana koncepcja rewitalizacji reliktu
dawnych fortyfikacji pruskich dotyczy Reduty I dawnego Fortu Winiary, zwanego
potocznie Cytadelą. Koncepcja jest fragmentem przygotowanego dla Komisji Kultury
kompleksowego projektu rewaloryzacji Cytadeli Poznańskiej obejmującego obszar
południowo północnozachodni dawnych umocnień. Wybór tego właśnie obszaru
podyktowany był tym, że tam właśnie zachowało się najwięcej oryginalnych
reliktów fortyfikacji (obszerne fragmenty pierwotnego lica murów skarpowych i
elewacje frontu kazamatowego Rawelinu I). W oparciu o pozytywnie zaopiniowany
projekt całościowy wykonano koncepcję rewaloryzacji jednego z elementów dawnych
umocnień, mianowicie Reduty I. Ze względu na specyficzny sposób kształtowania
parku, jaki został utworzony na terenie dawnej Cytadeli, znaczna część murowanej
struktury tworzącej ongiś umocnienia Cytadeli leży przysypana ziemią z
niwelowanych skarp i nasypów. Sprawą podstawową dla prawidłowego przeprowadzenia
prac rewaloryzacyjnych jest odsłonięcie przysypanych ziemią murów i kazamat.
Pozwoli to na uczytelnienie zarysu dawnych umocnień. Żywiołowy proces
rozbierania murów Cytadeli sprawił, że bardzo trudno jest przewidzieć zarówno
stopień zachowania przysypanych ziemią pozostałości, jak również, w jakim stanie
się one znajdują. Prace muszą mieć zatem charakter archeologiczny, krok po kroku
odsłaniający ukryte w ziemi mury. W związku z tą specyficzną sytuacją prace nad
rewaloryzacją podzielone zostały na trzy zasadnicze elementy:
1.prace odkrywkowe (usunięcie ziemi w celu odtworzenia
pierwotnej struktury wysokościowej),
2.konserwacja odkrytych fragmentów ceglanych ścian i elementów
kamiennych,
3.prace rewitalizacyjne (uzupełnianie brakujących elementów ścian, nowe kształtowanie skarp i nasypów), ich celem będzie zabezpieczenie odsłoniętego obiektu i nadanie mu formy pozwalającej na udostępnienie turystom odwiedzającym Cytadelę.
REDUTA I – ZAKRES PRAC
REWITALIZACYJNYCH
1.Odsłonięcie ściany frontowej (lico bojowe) reduty na całej
długości, z wyeksponowaniem reliktów dawnej bramy wjazdowej i poprzedzającej ją
fosy.
2.Rekonstrukcja zniszczonych schodów prowadzących na poziom
drogi krytej przy kaponierze rewersowej wraz z uzupełnieniem zniszczonego
fragmentu ściany czołowej z odtworzeniem drzwi i strzelnic.
3.Udrożnienie dawnej wewnętrznej poterny komunikacyjnej reduty z
wyeksponowaniem reliktów dawnego magazynu prochowego.
4.Udrożnienie poterny ewakuacyjnej łączącej kaponierę rewersową
z wnętrzem reduty.
5.Nadbudowa i uzupełnienie odsłoniętych murów w celu
uczytelnienia pierwotnego wyglądu reduty.
6.Nowe ukształtowanie skarp ziemnych i nasypów zapewniających
bezpieczeństwo i prawidłowe funkcjonowanie obiektu.
7.Wykonanie ścieżek turystycznych i włączenie ich w istniejący
system alejek parkowych (równolegle naprawie poddane zostaną te z istniejących
alejek parku, które uległy uszkodzeniu podczas prac).
8.Montaż wewnątrz kaponiery rewersowej ekspozycji rysunków
wizualizacyjnych pokazujących pierwotny wygląd Cytadeli i odsłoniętego obiektu.
W związku z tym, że prace nad odsłonięciem zachowanych w ziemi reliktów reduty dopiero się rozpoczęły, prezentowane rysunki nie są opracowaniem projektowym, są koncepcją prezentującą przewidywany stan zachowania i wygląd obiektu po pracach rewitalizacyjnych. Rysunki powstały przed rozpoczęciem prac odkrywkowych, w związku z tym mają charakter hipotetyczny, nie mniej postęp prac przy odkrywaniu przysypanych ziemią murów pokazuje, że przewidywany w koncepcji stan w dużej części zgodny jest ze stanem faktycznym, co daje dobre rokowania, jeśli chodzi o końcowy efekt prac przy reducie.